Jack London - Meksykanin

Jack London

Meksykanin

I

Nikt nie znał jego przeszłości, a zgoła nic o nim nie wiedzieli członkowie Komitetu Junty *[Junta - organizacja polityczna w Meksyku. W roku 1911 rewolucja kierowana przez Juntę obaliła dyktaturę Porfirio Diaza. W tym samym roku London napisał "Meksykanina".]. Był dla nich prawdziwą zagadką ten wielki patriota, który po swojemu, ale z nie mniejszym niż oni oddaniem pracował dla nadchodzącej rewolucji meksykańskiej. Zrozumieli to późno, gdyż nikt z Komitetu go nie lubił. Kiedy po raz pierwszy zjawił się w zatłoczonym, pełnym zgiełku lokalu Junty, wszyscy powzięli podejrzenie, że jest szpiclem, jednym z płatnych agentów tajnej policji Diaza. Zbyt wielu ich towarzyszy siedziało w cywilnych i wojskowych więzieniach rozsianych po całym obszarze Stanów Zjednoczonych; inni, zakuci w kajdany i wydaleni do Meksyku, stanęli tam pod murem i zostali rozstrzelani.

Na pierwszy rzut oka chłopiec nie sprawiał dodatniego wrażenia. Mógł mieć najwyżej osiemnaście lat i jak na swój wiek był niezbyt wyrośnięty. Oświadczył, że nazywa się Felipe Rivera i chce pracować dla rewolucji. To wszystko, ani słowa więcej. Żadnych dalszych wyjaśnień. Stał i czekał. Na jego ustach nie było uśmiechu, oczy pozostały chłodne.

Wielkiemu, zamaszystemu Paulino Vera ciarki przeszły po kościach. Chłopak miał w sobie coś odpychającego, strasznego, kryl jakąś tajemnicę. W jego czarnych oczach czaiły się jadowite błyski, które przywodziły na myśl żmiję. Oczy te płonęły zimnym ogniem ogromnej, stężałej goryczy. Przeniósł błyszczący wzrok z twarzy spiskowców na maszynę do pisania, na której pilnie stukała malutka pani Sethby. Kiedy spojrzała w górę, ich oczy spotkały się przelotnie. Pani Sethby także doznała nieokreślonego uczucia i pod jego wpływem przerwała pracę. Zanim zaczęła pisać dalej, musiała przeczytać list od początku.

Paulino Vera spojrzał na Arrellano i Ramosa. Wszyscy po kolei wymienili pytające spojrzenia. Ich oczy wyrażały brak decyzji i nieufność. Ten szczupły chłopak był Nieznanym i niósł z sobą grozę rzeczy niewiadomych. Był zagadką, czymś, co nie mieściło się w głowach tych rewolucjonistów, których zaciekła nienawiść do Diaza i jego tyranii nie była przecież niczym więcej jak uczuciem zwykłych, uczciwych patriotów. Tu zaś kryło się coś innego, ale co - nie wiedzieli. Wreszcie Vera, zawsze najbardziej impulsywny i szybki w decyzji, pierwszy przerwał milczenie.

- Bardzo dobrze - rzekł chłodno. - Powiadasz, że chcesz pracować dla rewolucji. Zdejm marynarkę. Powieś ją tam. A teraz chodź... pokażę ci... gdzie są wiadra i szmaty. Podłoga jest brudna. Zaczniesz od tego, że wyszorujesz podłogę tutaj i w innych pokojach. Wymyjesz także spluwaczki. Potem zabierzesz się do okien.

- Czy to będzie dla dobra rewolucji? - spytał chłopiec.

- Tak, dla dobra rewolucji - odparł Vera.

Rivera ogarnął ich chłodnym, podejrzliwym spojrzeniem. Potem zdjął marynarkę.

- Dobrze - powiedział.

I nic więcej. Odtąd co dzień przychodził do roboty - zamiatał, szorował, sprzątał. Wygarniał popiół z pieców, przynosił węgiel i podpałkę i rozpalał ogień, zanim najgorliwszy z członków Komitetu zasiadł za swym biurkiem.

- Czy mógłbym tu nocować? - spytał pewnego razu.

Aha! Toś ty taki! Diazowi służysz! Kto nocował w lokalu Junty, miał dostęp do ich tajemnic, do list nazwisk i adresów towarzyszy w Meksyku. Prośbie odmówili i Rivera nigdy więcej już o tym nie wspomniał. Nie wiedzieli, gdzie sypia ani gdzie i za co je. Pewnego razu Arrellano ofiarował mu parę dolarów. Rivera potrząsnął głową na znak odmowy. Kiedy zaś Vera próbował go nakłonić, aby wziął pieniądze, powiedział:

- Pracuję dla rewolucji.

W naszych czasach wywołanie rewolucji wymaga wielkich pieniędzy, Junta więc zawsze była w potrzebie. Członkowie Komitetu cierpieli głód i nie szczędzili swych sił. Najdłuższy dzień był dla nich jeszcze za krótki. Czasem jednak zdawało się, że rewolucja upadnie z braku kilku dolarów. Doszło do tego, że Komitet przez dwa miesiące nie płacił czynszu i gospodarz groził im eksmisją. Wtedy to właśnie Felipe Rivera, chłopiec do posług, odziany w tanie, nędzne i wytarte ubranie, położył na biurku May Sethby sześćdziesiąt dolarów w złocie. Powtórzyło się to jeszcze kilka razy. Pewnego dnia trzysta listów, wytrzaskanych na niestrudzonej maszynie do pisania (apele o pomoc materialną i poparcie przez zorganizowane grupy robotników, prośby do redaktorów naczelnych gazet, by więcej miejsca poświęcali rewolucji w Meksyku, protesty przeciw samowoli, jakiej dopuszczały się sądy Stanów Zjednoczonych wobec rewolucjonistów), leżało czekając na ofrankowanie i wysyłkę. Zniknął już złoty zegarek Very, staromodny repetier, pamiątka po ojcu. Zniknęła również złota obrączka z palca May Sethby. Sytuacja była beznadziejna. Ramos i Arrellano w rozpaczy targali swoje długie wąsy. Listy trzeba wysłać, a przecież poczta nie sprzedaje znaczków na kredyt. Wówczas Rivera włożył kapelusz i wyszedł. Gdy wrócił, położył na biurku May Sethby tysiąc dwucentowych znaczków.

- Czy to nie jest przypadkiem przeklęte złoto Diaza? - powiedział Vera do towarzyszy.

Podnieśli brwi - nie wiedzieli, co o tym sądzić. A Felipe Rivera, który mył podłogi dla rewolucji, gdy było trzeba, przynosił złoto i srebro i oddawał je na cele Junty.

Oni jednak, mimo wszystko, nie mogli polubić Rivery.

Nie znali go, a drogi tego chłopca nie były ich drogami. Nie zwierzał się nikomu. Udaremniał wszelkie próby pociągnięcia go za język. Choć był jeszcze chłopcem, jakoś nie mogli zebrać na odwagę i wziąć go na spytki.

- Może to wielki, samotny duch. Nie wiem, naprawdę nie wiem - bezradnie rozkładał ręce Arrellano.

- Nie ma w nim nic ludzkiego - mówił Ramos.

- Jego serce wyschło doszczętnie - dodawała May Sethby. - Wypaliła się w nim wszelka radość. Ma w sobie coś z nieboszczyka, a przy tym jakąś straszliwą żywotność.

- Przeszedł przez piekło - mówił Vera. - Tak może wyglądać tylko ten, kto przeszedł przez piekło, a przecież to jeszcze chłopiec.

Mimo to nie mogli go polubić. Nigdy z nimi nie rozmawiał, o nic nie pytał, niczego nie doradzał. Ale kiedy rozmowa o rewolucji stawała się gorąca, przysłuchiwał się stojąc, bez żadnego wyrazu na twarzy, niczym martwy przedmiot i tylko w oczach jego płonął zimny ogień. Z twarzy na twarz, z jednego mówcy na drugiego przenosił wzrok i drążąc oczami jak świdry z roziskrzonego lodu, zbijał ich z tropu, siał niepokój.

- On nie jest szpiclem - powiedział raz Vera do May Sethby. - Jest patriotą, zobaczy pani, największym patriotą z nas wszystkich. Wiem o tym. Mówi mi to serce i rozum. A jednak nic więcej o nim nie wiem.

- Ma niedobry charakter - odparła May Sethby.

- Tak - rzekł Vera i wzdrygnął się. - Patrzył na mnie tymi oczami. Nie ma w nich miłości. Te oczy grożą. Są dzikie jak ślepia tygrysa. Wiem, że gdybym zdradził rewolucję, Rivera mnie zabije. On nie ma serca. Jest twardy jak stal, okrutny i zimny jak mróz. Przypomina blask księżyca w noc zimową, kiedy wędrowiec zamarza na samotnym szczycie górskim. Nie boję się Diaza i jego zbirów, boję się tego chłopca. Mówię pani prawdę. Boję się. Rivera jest tchnieniem śmierci.

A jednak właśnie Vera przekonał innych, aby po raz pierwszy zaufali Riverze. Było to w czasie, kiedy zerwała się łączność między Los Angeles a meksykańską Dolną Kalifornią. Trzej towarzysze własnymi rękami wykopali sobie groby i zostali nad nimi rozstrzelani. Dwaj inni stali się więźniami Stanów Zjednoczonych w Los Angeles. Juan Alvarado, dowódca wojsk federalnych, był potworem. Krzyżował wszystkie plany Junty. Nie mogli już porozumiewać się ani ze starymi, ani ze świeżo pozyskanymi rewolucjonistami w Dolnej Kalifornii.

Młody Rivera otrzymał instrukcje i został wysłany na południe. Gdy wrócił, łączność znów była nawiązana, a Juan Alvarado nie żył. Znaleziono go w łóżku z nożem wbitym w pierś po rękojeść. Nie było to przewidziane w instrukcjach, jakie otrzymał Rivera, ale towarzysze z Junty wiedzieli dokładnie, gdzie się obracał. O nic go nie pytali. Sam też nic nie mówił. Towarzysze tylko popatrzyli po sobie - zrozumieli wszystko.

- Już wam mówiłem - rzekł Vera. - Diaz powinien bać się tego chłopca więcej niż kogokolwiek innego. Rivera jest nieubłagany. To ręka sprawiedliwości.

May Sethby powiedziała to, co czuli wszyscy: chłopak miał złe skłonności. Wkrótce zaświadczyły o tym namacalne dowody. Rivera przychodził raz z rozciętą wargą, to znów z podbitym okiem lub obrzękłym uchem. Było jasne, że wszczyna burdy w owym innym świecie, gdzie jadł, spał, zdobywał pieniądze i chadzał drogami, których nie znali. Z czasem nauczył się składać gazetkę rewolucyjną, którą Junta wydawała raz na tydzień. Zdarzały się jednak dni, kiedy nie mógł wykonywać tej pracy, gdyż palce miał spuchnięte w kostkach, kciuki rozbite, jedno lub drugie ramię zwisało bezwładnie, a na twarzy malował się wyraz niewypowiedzianego bólu.

- Awanturnik - mówił Arrellano.

- Bywalec spelunek - dodawał Ramos.

- Ale skąd on bierze pieniądze? - pytał Vera. - Dzisiaj znów się dowiedziałem, że zapłacił rachunek za papier - sto czterdzieści dolarów.

- Przynosi je ze swoich wypraw - powiedziała May Sethby. - Nigdy nie usprawiedliwia swej nieobecności.

- Powinniśmy go śledzić - zaproponował Ramos.

- Nie chciałbym być tym, który chodzi za nim - zauważył Vera. - Boję się, że zobaczylibyście mnie jeszcze tylko raz, na moim pogrzebie. Ten chłopiec jest w szponach jakiejś strasznej namiętności. Nikomu, nawet samemu Bogu, nie pozwoli zastąpić sobie drogi do celu.

- Czuję się przy nim jak dziecko - wyznał Ramos.

- Jest w nim - rzekł Arrellano - jakaś pierwotna siła. To wilk czający się do skoku, grzechotnik, jadowity skorpion.

- Jest wcieleniem rewolucji - dodał Vera. - Jej płomieniem i duchem, nienasyconym pragnieniem zemsty, która zabija w milczeniu. Jest aniołem mścicielem przemykającym wśród głuchej nocy.

- Chce mi się płakać, kiedy o nim myślę - powiedziała May Sethby. - Przecież nie zna nikogo, a nienawidzi wszystkich. Nas toleruje tylko dlatego, że nasza działalność odpowiada jego pragnieniom. Jest sam, zupełnie sam... - Głos jej się załamał, tłumiła łkanie, oczy zaszły jej mgłą.

Drogi i czyny Rivery były istotnie okryte tajemnica. Zdarzało się, że nie widzieli go przez cały tydzień. Raz nie było go miesiąc. Kończyło się to zawsze tak samo: wracał i bez słowa kładł złote monety na biurku May Sethby. I znów mijały dnie i tygodnie, kiedy cały swój czas spędzał w biurze Junty. Potem, w nieregularnych odstępach czasu, znikał na cały dzień, od wczesnego ranka do wieczora. Wróciwszy pozostawał w lokalu Junty do późnej nocy. Kiedyś Arrellano zastał go o północy przy składaniu czcionek. Palce miał spuchnięte, a rozcięte wargi jeszcze krwawiły.

II

Zbliżała się chwila przełomowa. Rewolucja zależała od Junty, a Junta była w opałach. Potrzebowali pieniędzy bardziej niż kiedykolwiek, a zdobyć je było coraz trudniej. Patrioci oddali już wszystko, co mieli, i więcej dać nie mogli. Zbiegli z Meksyku peoni *[peoni - półpańszczyźniani robotnicy rolni w obszarniczych majątkach Meksyku.], pracujący na szlakach kolejowych, oddawali Juncie połowę swych skąpych zarobków. Ale potrzeby były znacznie większe. Ciężki, wieloletni trud konspiracyjnej roboty miał wydać owoce. Nadchodził czas. Zbliżała się chwila wybuchu rewolucji. Jeszcze trochę nacisnąć, jeszcze jeden bohaterski wysiłek, a przechyli się szala zwycięstwa. Junta dobrze znała swój Meksyk. Rewolucja, gdy już wybuchnie, będzie sama dalej się rozwijała. Aparat państwowy Diaza rozleci się jak domek z kart. Pogranicze stoi w pogotowiu. Pewien Jankes na czele setki ludzi z organizacji "Przemysłowych Robotników Świata" tylko czeka na znak, aby przejść granicę i wszcząć walkę o Dolną Kalifornię. Ale musi otrzymać broń.

W całym kraju, aż po brzegi Atlantyku, wszyscy, z którymi Junta była w kontakcie, potrzebowali broni: zwykli awanturnicy, rycerze fortuny, bandyci, rozgoryczeni amerykańscy obywatele, socjaliści, anarchiści, prostacy, wygnańcy z Meksyku, peoni zbiegli z niewoli, górnicy z Coeur d'Alene i Colorado, których wpędzano jak bydło w zagrody i okładano batami, pałający tym większą żądzą odwetu - słowem, wszelkie harde dusze wyrzucone za burtę dzisiejszego, piekielnie skomplikowanego świata. Zewsząd nieustannie wołano o karabiny i amunicję, amunicję i karabiny.

Tylko przerzucić tę różnorodną, dyszącą zemstą rzeszę rozbitków przez granicę i - rewolucja gotowa! Obsadzą komorę celną i północne porty Meksyku. Diaz nie będzie mógł stawić oporu. Nie ośmieli się rzucić swych głównych sił na północ, gdyż będzie chciał utrzymać południe. Ale południe też ogarnie płomień rewolucji. Lud powstanie. Jedno za drugim poddawać się będą miasta. Stan za stanem przechodzić będzie w ich ręce. Wreszcie zwycięskie armie rewolucji okrążą ze wszystkich stron miasto Meksyk, ostatnią twierdzę Diaza.

Ale trzeba pieniędzy. Mieli dość ludzi, niecierpliwych i zawziętych, którzy potrafią zrobić użytek z broni, znali handlarzy broni, którzy mogli jej dostarczyć. Przygotowanie rewolucji wyczerpało jednak Juntę. Wydali ostatniego dolara, wyschło ostatnie źródło wpływów, przymierający głodem patrioci oddali ostatniego centa, a wielka sprawa wciąż jeszcze ważyła się na szali. Karabinów i amunicji! Obdarte bataliony muszą otrzymać broń. Lecz skąd? Ramos opłakiwał swoje skonfiskowane dobra. Arrellano gorzko żałował rozrzutności w latach młodzieńczych. May Sethby zastanawiała się, czy byłoby dziś inaczej, gdyby Komitet lepiej gospodarował swymi funduszami.

- I pomyśleć, że wolność Meksyku zależy od marnych kilku tysięcy dolarów! - wołał Paulino Vera.

Rozpacz malowała się na twarzach wszystkich. Ich ostatnia nadzieja, Jose Amarillo, który niedawno wstąpił do organizacji i przyrzekł dać pieniądze na jej cele, został pochwycony na swej hacjendzie w Chihuahua i rozstrzelany pod ścianą własnej stajni. Właśnie otrzymali o tym wiadomość.

Rivera, który klęcząc szorował podłogę, podniósł wzrok. Szczotka zastygła mu w rękach pokrytych po łokcie brudnymi mydlinami.

- Czy pięć tysięcy wystarczy? - spytał.

Spojrzeli nań ze zdumieniem. Vera skinął głową. Nie mógł mówić, lecz nagle odzyskał nadzieję.

- Zamówcie karabiny - rzekł Rivera, po czym wygłosił najdłuższe przemówienie, jakie słyszeli z jego ust.

- Czas ucieka. Za trzy tygodnie przyniosę wam pięć tysięcy. Tak będzie nawet lepiej. Zrobi się cieplej i łatwiej będzie walczyć. Zresztą nic więcej nie mogę zrobić.

Vera próbował stłumić rosnącą w nim nadzieję. Wszystko to było nieprawdopodobne. Tyle już drogich sercu marzeń rozwiało się od czasu, kiedy zaczął swą rewolucyjną grę. Wierzył temu obdartemu chłopcu, który mył podłogę dla rewolucji, ale jednocześnie nie śmiał mieć nadziei.

- Zwariowałeś - powiedział.

- Za trzy tygodnie - odparł Rivera. - Zamówcie karabiny. Wstał, obciągnął zakasane rękawy koszuli i włożył marynarkę.

- Zamówcie karabiny - powtórzył. - Odchodzę.

III

W kantorze Kelly'ego - po dniu pełnym rwetesu, telefonowania na wszystkie strony i przekleństw - odbywało się nocne posiedzenie. Kelly miał roboty po uszy, ale nic się nie kleiło. Trzy tygodnie temu przywiózł z Nowego Jorku Danny Warda. Organizował spotkanie Warda z Billy Cartheyem. Carthey od dwóch dni leży w łóżku ciężko poturbowany. Fakt ten starannie ukrywa się przed sprawozdawcami sportowymi. Nie ma kto zastąpić Cartheya. Kelly rozesłał telegramy do bokserów lekkiej wagi na Wschodzie, ale wszyscy byli już związani umowami i terminami. Teraz zaświtała nadzieja, co prawda niewielka.

- Bezczelny to ty jesteś - powiedział Kelly obrzuciwszy spojrzeniem Riverę.

Gniew i nienawiść płonęły w oczach chłopca, ale twarz pozostała obojętna.

- Położę Warda - rzekł krótko.

- Skąd wiesz? Czyś go widział kiedy na ringu?

Rivera potrząsnął głową.

- Ward położy cię jedną ręką i z zamkniętymi oczami.

Rivera wzruszył ramionami.

- Czy masz jeszcze coś do powiedzenia? - warknął manager.

- Położę Warda.

- Z kim już walczyłeś? - spytał Michael Kelly.

Michael był bratem managera. Prowadził totalizatora w "Yellowstone" i zarabiał ciężkie pieniądze na kibicach boksu.

Rivera w odpowiedzi zaszczycił go tylko gniewnym spojrzeniem.

Sekretarz managera, młodzieniec o wyglądzie sportowca, parsknął śmiechem.

- No dobrze. Znasz Robertsa. - Kelly pierwszy przerwał wrogie milczenie. - Powinien być tu lada chwila. Posłałem po niego. Usiądź i zaczekaj. Sądząc na oko, nie masz żadnych widoków. Tu nie może być lipy. Pierwsze miejsca idą, jak wiesz, po piętnaście dolarów.

Przyszedł Roberts, wyraźnie pod dobrą datą. Był to jegomość wysoki, chudy i mocno sfatygowany. Chód miał płynny i powolny, mówił zaś tak samo, jak chodził.

Kelly od razu przystąpił do rzeczy.

- Słuchaj, Roberts. Chwaliłeś się, żeś odkrył tego małego Meksykanina. Wiesz, że Carthey złamał rękę. No, tak. A ten mały żółtek bezczelnie się tu pcha i powiada, że może zastąpić Cartheya. Co ty na to?

- W porządku, Kelly - wycedził Roberts. - On może walczyć.

- Powiedz jeszcze, że ten chłopak położy Warda - warknął Kelly.

Roberts zamyślił się.

- Nie, tego nie mówię. Ward to gwiazda, król ringu. Ale z Rivery klopsów tak łatwo nie zrobi. Znam tego chłopca. Nikt nie da rady wyprowadzić go z równowagi. Jeszcze nie widziałem, żeby wyszedł z siebie. A walczy równie dobrze obu rękami. Może posłać na deski z dowolnej pozycji.

- Nie o to chodzi. Rzecz w tym, jakie widowisko Rivera może dać publiczności. Ty przez całe życie szkoliłeś i trenowałeś bokserów. Zdejmuję kapelusz, gdy mówisz o tych sprawach. Czy Riverę stać na taką walkę, żeby publiczność wiedziała, za co płaci?

- Na pewno. A przy tym zmorduje Warda ile wlezie. Nie znasz tego chłopca, Kelly, a ja znam. Sam go przecież odkryłem. To człowiek bez nerwów. Diabeł wcielony. Ward rozdziawi gębę ze zdumienia, gdy bliżej pozna tego samorodka, a wy zrobicie to samo. Nie twierdzę, że Rivera zwycięży, ale pokaże taką walkę, że uznacie go za wschodzącą gwiazdę.

- No, dobrze. - Kelly odwrócił się do sekretarza. - Proszę zadzwonić do Warda - powiedział. - Uprzedziłem go, że jeśli znajdę kogoś, to go tutaj poproszę. Jest niedaleko, w "Yellowstone". Obnosi się tam i zdobywa popularność.

Kelly zwrócił się znów do trenera.

- Napijesz się, Roberts?

Roberts wysączył szklankę whisky z wodą sodową i język mu się rozwiązał.

- Nie mówiłem ci jeszcze, w jaki sposób odkryłem tego cudaka. Jakieś dwa lata temu pokazał się w salach treningowych. Właśnie trenowałem Prayne'a do meczu z Delaneyem. Prayne to drań. Wali bez litości. Rozkwasił nielicho gębę swemu partnerowi i nie mogłem znaleźć takiego, co by chciał z nim pracować. Byłem już w rozpaczy, gdy wreszcie wpadł mi w oko ten mały, wygłodzony Meksykanin, który kręcił się nam pod nogami. Zawołałem go, dałem mu rękawice i - jazda, do roboty! Chłopak był twardy jak kamień, ale słaby. A o boksie nie miał zielonego pojęcia. Prayne stłukł go na kwaśne jabłko. Meksykanin, choć ledwie żywy, wytrzymał dwie rundy, nim zemdlał. Był po prostu wygłodzony. Prayne tak przerobił chłopca, że rodzona matka by go nie poznała. Dałem mu pół dolara i porządny obiad. Trzeba było widzieć, jak on żarł. Okazało się, że od dwóch dni nie miał nic w ustach. Myślałem, że już się więcej nie pokaże. Ale na drugi dzień znów przyszedł. Ciało miał zesztywniałe i potłuczone, lecz gotów był zarobić drugie pół dolara i dobry obiad. Spisywał się coraz lepiej. To urodzony bokser, a przy tym nieprawdopodobnie zawzięty. Nie ma serca, tylko kawałek lodu. Odkąd go znam, nigdy gęby porządnie nie otworzył. Robi swoje, i koniec.

- Widziałem go - powiedział sekretarz. - Często pracuje dla pana.

- Wszyscy nasi lepsi chłopcy zaprawiali się na nim - odparł Roberts. - Wiele się przy tym nauczył. Zauważyłem, że mógłby położyć niejednego z nich. Ale nie ma serca do boksu. Nie lubi tego sportu, to po nim widać.

- W ciągu ostatnich kilku miesięcy występował w różnych małych klubach - wtrącił Kelly.

- Właśnie. Nie wiem, co mu się stało. Nagle krew w nim zagrała. Wziął się do roboty i porozkładał wszystkich tutejszych chłopców. Zdaje się, że potrzebował pieniędzy. No i zarobił coś niecoś, chociaż po jego ubraniu tego nie widać. Dziwny człowiek. Nikt nie wie, czym on się właściwie zajmuje. Przychodzi, robi swoje i natychmiast znika. Czasem nie widać go całymi tygodniami. Rad żadnych nie słucha. Jego manager mógłby zrobić majątek, ale on nie chce mieć managera. Zobaczycie, jak się będzie targował, gdy przyjdzie do omówienia warunków spotkania.

W tej chwili przyszedł Danny Ward. Przybył w asyście swego managera i trenera. Wniósł z sobą powiew zdobywczej pogody ducha i dobrego humoru. Witał się na prawo i lewo, dowcipkował, przygadywał, rozdawał uśmiechy. Więcej w tym było pozy niż szczerości. Ward był dobrym aktorem i uważał miłe obejście za doskonały atut w walce o powodzenie w świecie. W gruncie rzeczy jednak pod maską jowialności ukrywał się zimnokrwisty bokser i wyrachowany biznesmen. Ci, którzy znali go lepiej i częściej mieli z nim do czynienia, mówili, że Danny ma łeb do interesów. Zawsze brał udział w rozmowach na temat finansowych warunków spotkań. Niektórzy stanowczo twierdzili, że manager jest tylko pionkiem w jego ręku.

Rivera w niczym nie był podobny do Warda. W żyłach jego płynęła krew indiańska zmieszana z hiszpańską. Zaszył się teraz w kącie pokoju. Siedział tam milczący i bez ruchu, tylko jego czarne oczy bacznie śledziły ich twarze.

- A więc to jest ten facet - rzekł Danny szacując okiem swego domniemanego partnera. - Jak się masz, stary!

Oczy Rivery błysnęły gniewem, lecz nie odpowiedział na powitanie. Nie znosił gringów *[Gringo - w Meksyku tym pogardliwym słowem nazywa się Amerykanów.], tego zaś nienawidził z całego serca.

- Mój Boże! - Danny z uśmiechem zwrócił się do managera. - Czy ty nie chcesz przypadkiem, abym walczył z głuchoniemym?

Kiedy zaś przestali się śmiać z tego dowcipu, dodał:

- Chudo w tym waszym Los Angeles, jeśli nie mogliście wygrzebać nic lepszego. Z któregoście przedszkola, go wzięli?

- Ależ Danny, to dobry chłopak, słowo daję - tłumaczył mu Roberts. - Wcale nie taka łatwa sztuka, jakby się zdawało.

- A poza tym sprzedaliśmy już pół sali - nastawał Kelly. - Musisz się zgodzić, Danny. Zrobiliśmy, cośmy mogli.

Danny jeszcze raz obrzucił Riverę lekceważącym spojrzeniem i westchnął.

- Mam wrażenie, że długo z nim nie będę się bawił - powiedział. - Żeby mi tylko nie spuchł.

Roberts parsknął śmiechem.

- Bądź jednak ostrożny - powiedział manager Warda. - Z nieznanym przeciwnikiem nie wolno ryzykować, bo taki przyczai się czasem, rąbnie znienacka i cześć!

- Ależ dobrze - uśmiechnął się Danny. - Będę ostrożny. Od razu go usadzę, a potem będę się z nim obchodził jak z jajkiem. Byle tylko zadowolić naszą kochaną publiczność. Co byś powiedział na piętnaście rund, Kelly? A potem - do łóżeczka!

- Owszem - odparł Kelly. - Tylko musisz dobrze się zgrywać.

- A teraz do rzeczy - rzekł Danny i przez chwilę liczył coś w pamięci. - Oczywiście dla nas sześćdziesiąt pięć procent wpływu za bilety wstępu, tak samo jak z Cartheyem. Tylko inaczej się podzielimy. Mnie z tego wystarczy cztery piąte.

Tu zwrócił się do swego managera.

- Czy tak?

Ten skinął głową.

- Czy zrozumiałeś? - spytał Kelly Riverę.

Meksykanin potrząsnął głową.

- Słuchaj, to jest tak... - począł tłumaczyć Kelly - wasz dochód wyniesie sześćdziesiąt pięć procent wpływu za bilety. Jesteś żółtodziób i nikt cię nie zna. Podzielicie się tak, że dostaniesz dwadzieścia procent, a Danny - osiemdziesiąt. Będzie to sprawiedliwy podział, prawda, Roberts?

- Najzupełniej sprawiedliwy - zgodził się Roberts. - Widzisz, Rivera, twoje nazwisko nic jeszcze nie mówi.

- Sześćdziesiąt pięć procent - ile to może być w gotówce? - zapytał Rivera.

- Och, może pięć, a może nawet osiem tysięcy dolarów - pośpieszył z wyjaśnieniem Danny. - W każdym razie coś koło tego. Twój udział wyniesie tysiąc do tysiąca sześciuset dolarów. Będzie to niezła zapłata za lanie, jakie weźmiesz od takiego boksera jak ja. Cóż ty na to?

Odpowiedź Rivery wprawiła ich w zdumienie.

- Zwycięzca bierze wszystko - powiedział stanowczo.

Zapanowała grobowa cisza.

- Jakbyś znalazł, Danny - odezwał się wreszcie manager Warda.

Danny potrząsnął głową.

- Ja boksem zajmuję się nie od wczoraj - powiedział. - Nie podejrzewam sędziego ani nikogo z tu obecnych. Nie mówię też o bukmacherach i kantach, które czasem się zdarzają. Powiem tylko tyle, że to kiepski interes dla takiego zawodnika jak ja. Mogę walczyć, ale na pewniaka. Szkoda każdego słowa. Co będzie, jak złamię rękę? A może jakiś drań podsunie mi narkotyk? - Z wielką powagą potrząsnął głową. - Wygram czy przegram, muszę dostać swoje osiemdziesiąt procent. Cóż ty na to, Meksykaninie?

Rivera zaprzeczył ruchem głowy.

Danny wybuchnął. Nagle stał się rozbrajająco szczery.

- Ach, ty brudasie! Mogę ci zaraz rozkwasić gębę.

Roberts powoli podniósł się z krzesła i stanął między obu bokserami.

- Zwycięzca bierze wszystko - powtórzył posępnie Rivera.

- Dlaczego się upierasz? - spytał Danny.

- Bo mogę cię pokonać - odparł Rivera.

Danny zrobił ruch, jakby chciał zrzucić marynarkę. Ale jego manager wiedział, że mistrz się zgrywa. Danny nie zdjął marynarki i dał się przebłagać. Wszyscy byli za nim. Rivera stał sam na boku.

- Słuchaj, szczeniaku - począł nalegać Kelly. - Jesteś zerem. Wiemy, żeś ostatnio pokonał paru kiepskich tutejszych bokserów. Danny to klasa. W następnym spotkaniu staje do walki o tytuł mistrza. A ciebie nikt nie zna. Poza Los Angeles nikt o tobie nie słyszał.

- Usłyszą. - Rivera wzruszył ramionami. - Usłyszą po tej walce.

Danny nie mógł już wytrzymać.

- Czy naprawdę przyszło ci do głowy, że możesz mnie pokonać? - zapytał.

Rivera skinął głową.

- Ach, bądźże rozsądny, Rivera - tłumaczył mu Kelly. - Pomyśl, jaką reklamę zrobi ci ta walka.

- Potrzebuję tylko pieniędzy - odpowiedział Rivera.

- Nie zarobisz ich na mnie nawet za tysiąc lat - zapewnił go Danny.

- To dlaczego się nie zgadzasz? - zapytał Rivera. - Jeżeli pieniądze same idą ci w ręce, czemu ich nie chcesz brać?

- Chcę, jak Boga kocham! - krzyknął Ward nagle zdecydowany. - Zatłukę cię na śmierć, kochasiu. Żartów ci się zachciało. Kelly! Pisz umowę. Zwycięzca bierze wszystko. Ogłoś to w prasie sportowej. Powiedz im; że walka będzie na całego. Dam temu smykowi po nosie.

Sekretarz Kelly'ego zaczął już spisywać umowę, gdy Danny mu przerwał:

- Zaczekaj! - Tu zwrócił się do Rivery: - A jak będzie z wagą?

- Waga przy ringu - odparł Meksykanin.

- Ani mi się śni, mój mały. Jeżeli zwycięzca bierze wszystko, to ważenie odbędzie się o dziesiątej rano.

- Ale zwycięzca weźmie wszystko? - zapytał Rivera.

Danny skinął głową. Sprawa była załatwiona. Wejdzie na ring w pełni swych sił.

- Dobrze, waga o dziesiątej - rzekł Rivera.

Pióro sekretarza znów zaskrzypiało.

- Ależ to oznacza różnicę pięciu funtów - wagi - strofował Roberts Riverę. - Niepotrzebnie się na to zgodziłeś. Już żeś przegrał. Danny będzie silny jak byk. Jesteś skończonym głupcem. Teraz na pewno cię pokona. Nie masz żadnych szans. Będziesz wyglądał jak kropla rosy w piekle.

Jedyną odpowiedzią Rivery było zimne i nienawistne spojrzenie. Pogardzał nawet tym gringiem, którego uważał za najlepszego z nich wszystkich.

IV

Wejście Rivery na ring ledwie zauważono. Powitały go rzadkie i słabe oklaski. Publiczność niczego się po nim nie spodziewała. Był w jej oczach barankiem wydanym na rzeź wielkiemu Danny. Poza tym publiczność doznała rozczarowania. Spodziewała się pełnej napięcia walki między Danny Wardem a Billy Cartheyem, a musiała zadowolić się spotkaniem z tym małym i mizernym nowicjuszem. Niezadowolenie ze zmiany zawodnika wyraziło się w zakładach. Stawiano teraz za Wardem dwa, a nawet trzy przeciw jednemu. Ten zaś, na którego publiczność postawiła pieniądze, ma też jej serce.

Młody Meksykanin usiadł w swym rogu i czekał. Minuty wlokły się nieznośnie. Danny kazał mu czekać na siebie. Był to stary kawał, ale zawsze działał na początkujących bokserów. Ogarniał ich lęk coraz większy, kiedy siedzieli tak - twarzą w twarz z własnym strachem i obojętną, tonącą w kłębach dymu publicznością. Tym razem jednak sztuczka spaliła na panewce. Roberts miał słuszność. Rivera nie tracił zimnej krwi. Delikatniej unerwiony i bardziej wrażliwy niż ktokolwiek inny na sali, potrafił zachować kamienny spokój. Atmosfera przesądzonej klęski, jaka unosiła się nad jego rogiem, zupełnie mu się nie udzielała. Jego sekundantami byli nieznajomi gringowie, patałachy, nędzne odpadki bokserskiego sportu, ludzie bez czci i własnej woli. Oni też byli pewni, że ich zawodnik skazany jest na klęskę.

- Pilnuj się dobrze - ostrzegał go Spider Hagerty. Spider był jego pierwszym sekundantem. - Trzymaj się jak najdłużej, oto co Kelly kazał ci powiedzieć. Inaczej gazety napiszą, że znów było zwyczajne mordobicie i na całe Los Angeles obsmarują to spotkanie.

Wszystko to bynajmniej nie dodawało Riverze otuchy, ale nic sobie z tego nie robił. Pogardzał zawodowcami. Boks był znienawidzoną zabawą nienawistnych gringów. Jął się tego zajęcia i służył za piłkę treningową tylko dlatego, że umierał z głodu. Fakt, że był stworzony do boksu, nic dlań nie znaczył. Nienawidził tego sportu. Dopiero gdy przyszedł do Junty, zaczął walczyć o pieniądze. Przekonał się wówczas, że to łatwy sposób zarobkowania. Zresztą nie on pierwszy na świecie zdobywał powodzenie w zawodzie, którym pogardzał.

Nie myślał wiele. Wiedział tylko, że musi wygrać. Nie było innego wyjścia. Nikomu w tej zatłoczonej sali nawet się nie śniło, jakie potężne siły stoją za Riverą i podtrzymują go na duchu. Danny Ward walczył dla zysku i o łatwe życie, jakie mógł mieć za pieniądze. To, o co walczył Rivera, płonęło w jego mózgu: gdy siedział samotnie w rogu ringu czekając na swego chytrego przeciwnika, przed szeroko rozwartymi oczami ukazywały mu się oślepiające, straszliwe wizje tak .wyraźnie, jakby były rzeczywistością.

Widział białe mury fabryk w Rio Blanco, widział sześć tysięcy wygłodzonych robotników o szarych twarzach i małe, siedmio- i ośmioletnie dzieci ciężko pracujące na długich zmianach za dziesięć centów dziennie. Widział śmiertelnie blade twarze żywych trupów - mężczyzn zatrudnionych w farbiarniach. Pamiętał, że jego ojciec hale farbiarni nazywał "jaskiniami samobójców". Rok pracy w takiej norze oznaczał śmierć. Ujrzał podwórko ich domu. Matka kręci się koło kuchni i haruje od rana do wieczora, a przecież znajduje czas, aby otoczyć syna najtkliwszą miłością. Ukazał mu się ojciec, wielki, barczysty, wąsaty mężczyzna, który wszystkich kochał, lecz serce miał tak wielkie, że mieściła się w nim także ogromna miłość do żony i małego muchacho *[Muchacho - chłpiec] bawiącego się w kącie patio *[Patio - dziedziniec, podwórze]. Nie nazywał się wtedy Felipe Rivera, lecz Fernandez - tak jak jego rodzice. Na imię mu było Juan. Później sam zmienił imię i nazwisko, gdy się dowiedział, że nazwisko Fernandez znienawidzone było przez prefektów policji i żandarmów.

Wielki i dobry Joaquin Fernandez! Wiele miejsca zajmował w wizjach Rivery, który dawniej mało rozumiał, lecz gdy teraz patrzył w przeszłość, rozumiał wszystko. Widział ojca składającego czcionki w małej drukarni, to znów za biurkiem zarzuconym papierami - w pośpiechu gryzmolącego bez końca nierówne linijki. Po raz wtóry przeżywał niezwykłe wieczory, kiedy robotnicy przekradali się jak złodzieje pod osłoną mroku i zbierali u ojca. Wiedli z nim długie rozmowy, a mały muchacho leżał w kącie i często nie mógł zasnąć.

Jakby z daleka usłyszał głos Spidera Hagerty'ego.

- Żebyś tylko nie zwalił się na samym początku. Tak mówi Kelly. Bierz lanie, bo ci za to płacą.

Minęło dziesięć minut, a on wciąż siedział w swoim rogu. Danny nie dawał znaku życia - widocznie przeciągał trick do ostatecznych granic.

Nowe wizje zapłonęły przed oczyma duszy Rivery. Strajk lub raczej lokaut, ponieważ robotnicy z Rio Blanco pomagali swym strajkującym braciom z Puebla. Głód, wyprawy na wzgórza po jagody, korzenie i trawy, które jedli i które skręcały im z bólu żołądki. A potem potworny widok i pustka przed sklepem Towarzystwa, tysiące umierających z głodu robotników, generał Rosalio Martinez i żołnierze Porfirio Diaza, i ziejące śmiercią karabiny. Zdawało się, że nigdy nie zamilkną i że krzywda robotników zawsze obmywać się będzie w ich własnej krwi. I wreszcie - ta noc! Platformy wysoko załadowane zwłokami pomordowanych, wywożące do zatoki Vera Cruz pokarm dla rekinów. Pełzał wśród straszliwych stosów szukając ojca i matki. Odnalazł ich zwłoki, odarte z odzieży i zmasakrowane. Pamiętał zwłaszcza matkę, a raczej tylko jej głowę - reszta ciała przywalona była stosem trupów. Zagrzechotały karabiny żołnierzy Porfirio Diaza. Znów przypadł do ziemi i pełzał jak szczuty przez sforę psów górski kojot.

Do uszu jego dobiegł potężny ryk, niczym łoskot wzburzonego morza, i ujrzał Danny Warda; wraz ze świtą trenerów i sekundantów szedł na ring środkowym przejściem. Sala dzikim wrzaskiem witała swego ulubieńca i pewnego zwycięzcę. Jego imię było na ustach wszystkich. Cała sala trzymała z Wardem. Nawet sekundanci Rivery poweseleli, gdy Danny zręcznie przemknął się między linami i wszedł na ring. Na jego twarzy pojawiały się raz po raz szerokie uśmiechy, a kiedy Danny uśmiechał się, czynił to każdym rysem, aż po zmarszczki w kącikach oczu i aż do głębi źrenic. Jeszcze nie było tak wesołego boksera. Twarz Danny Warda była żywą reklamą dobrego samopoczucia i szczerej życzliwości dla ludzi. Znał tutaj wszystkich. Żartował, śmiał się i pozdrawiał z ringu przyjaciół. Ci, którzy siedzieli dalej, nie mogąc opanować podziwu, krzyczeli na całe gardło: "Danny! Danny!" Burzliwa owacja trwała dobre pięć minut.

Na Riverę nikt nie zwracał uwagi. Nie istniał dla publiczności. Obrzękła twarz Spidera nachyliła się do jego ucha.

- Żebyś się tylko nie spietrał - ostrzegł Spider. - I pamiętaj o instrukcjach Kelly'ego. Musisz wytrzymać do końca. Nie rozłóż się. Jeśli się rozłożysz, mamy polecenie sprawić ci w szatni lanie. Zrozumiano? Bij się i tyle!

Na sali rozległy się oklaski. Danny szedł ku niemu przez ring. Nachylił się, ujął prawicę Rivery w obie ręce i potrząsnął nią z wylewną serdecznością. Uśmiechnięte oblicze Danny'ego znalazło się tuż przy twarzy Rivery. Publiczność wyła z zachwytu dla sportowej postawy swego ulubieńca: witał przeciwnika jak rodzonego brata. Wargi Danny'ego poruszyły się, a publiczność, sądząc, że serdecznie pozdrawia Riverę, znów ryczała z podziwu. Jeden Rivera usłyszał słowa Warda.

- Ty mały szczurze meksykański - zasyczało spomiędzy wesoło uśmiechniętych warg Danny'ego - już ja cię obrobię, że tchórz z ciebie wylezie!

Rivera nie poruszył się. Nie powstał z miejsca. Tylko jego oczy płonęły nienawiścią.

- Wstań, szczeniaku! - zawołał ktoś z tyłu.

Tłum oburzony niesportową postawą Rivery gwizdał i krzyczał. On jednak ani drgnął. Huragan oklasków towarzyszył Danny'emu, kiedy wracał na swoje miejsce.

Gdy Danny zrzucił ubranie, rozległy się okrzyki zachwytu. Zbudowany był doskonale, tryskał zdrowiem i siłą, ciało miał gibkie, skórę białą i gładką jak u kobiety. Był uosobieniem wdzięku, prężności i siły. Dowiódł tego w dziesiątkach walk. Fotografie Warda pojawiały się we wszystkich pismach sportowych.

Gdy Spider Hagerty ściągnął Riverze sweter, ogólny jęk dał się słyszeć na sali. Smagłość skóry sprawiała, że Rivera wydawał się chudszy, niż był w rzeczywistości. Mięśnie miał silne, ale nie uwydatniały się tak jak u jego przeciwnika. Publiczność nie zauważyła, że ma szeroką klatkę piersiową, i nic nie wiedziała o jego wytrzymałości, błyskawicznej reakcji mięśni i niezwykle czułym systemie nerwowym, który oplatał jego ciało, czyniąc zeń wspaniały mechanizm bojowy. Sala widziała tylko smagłego osiemnastoletniego młodzieńca o chłopięcych kształtach. Danny - to zupełnie co innego. Był mężczyzną dwudziestoczteroletnim i wyglądał na prawdziwego mężczyznę. Kontrast jeszcze bardziej rzucił się w oczy, kiedy stanęli obok siebie na środku ringu i słuchali ostatnich pouczeń sędziego. Rivera zauważył, że Roberts siedzi tuż za dziennikarzami. Był bardziej pijany i mówił jeszcze wolniej niż zwykle.

- Uszy do góry, Rivera - cedził Roberts. - On nie może cię zabić, pamiętaj o tym. Rzuci się z miejsca na ciebie, ale nie daj się zastraszyć. Blokuj, trzymaj dystans, idź na zwarcie. Wielkiej krzywdy ci nie zrobi. Niech ci się zdaje, że on cię młóci na sali treningowej.

Nic nie świadczyło o tym, że Rivera usłyszał.

- Ponury, diabli syn - mruknął Roberts do sąsiada. - Zawsze był taki.

Rivera nie patrzył już przed siebie swym zwykłym, pełnym nienawiści spojrzeniem. Oślepiała go wizja niezliczonej ilości karabinów. Jak daleko mógł sięgnąć wzrokiem, aż do miejsc na górze, po dolarze, twarze widzów zmieniły się w karabiny. I widział długą granicę meksykańską, spaloną i wyjałowioną przez słońce, a wzdłuż niej gromady obdartych ludzi czekających tylko na karabiny.

Rivera stał w rogu i czekał. Jego sekundanci wyśliznęli się poza liny i zabrali brezentowe krzesełko. W przeciwległym rogu kwadratowego ringu stał Danny i patrzył na niego. Uderzył gong, mecz się zaczął. Publiczność zawyła z zachwytu. Nigdy nie widziała tak wspaniałego początku walki. Gazety miały słuszność. Walka była ostra. Danny potężnym susem przebył trzy czwarte odległości dzielącej go od przeciwnika. Widać było wyraźnie, że chce zmiażdżyć meksykańskiego chłopca. Nacierał nie jednym, nie dwoma i nie tuzinem ciosów. Był to wir uderzeń, huragan siejący zniszczenie. Rivera zniknął. Przywaliła go lawina ciosów zadawanych ze wszystkich stron i z każdej pozycji przez doświadczonego mistrza boksu. Danny rzucał go na sznury, sędzia ich rozdzielał i Rivera znów leciał na sznury.

Nie była to walka, lecz jatki. Każda publiczność, z wyjątkiem bywalców meczów bokserskich, miałaby dość emocji już po pierwszej minucie. Danny najwidoczniej pokazywał, co umie, i robił to doskonale. Publiczność tak była pewna wyniku walki, tak podniecona i tak trzymała stronę Danny'ego, że nie zauważyła, iż Meksykanin stoi jeszcze na nogach. Sala zupełnie zapomniała o Riverze. Rzadko go zresztą widziano, tak chłopca pokrywał morderczy atak Danny'ego. Minęła minuta, potem dwie. Gdy sędzia rozdzielił zawodników, widzowie ujrzeli na chwilę Meksykanina. Miał przeciętą wargę, z nosa ciekła mu krew. Kiedy się odwrócił i chwiejnym krokiem poszedł do zwarcia, ujrzeli na jego plecach czerwone, krwawe pręgi od uderzeń o sznury. Ale publiczność nie zauważyła, że jego piersi nie podnosił przyspieszony oddech i że oczy płonęły jak zwykle zimnym blaskiem. Zbyt wielu zawodników, ubiegających się o tytuł mistrza boksu, próbowało na nim druzgocących ataków i okrutnie młóciło go w obozach treningowych. Przywykł wytrzymywać te ataki za pół dolara od treningu, a potem za piętnaście dolarów tygodniowo - twarda to była szkoła, ale wiele się w niej nauczył.

Potem stało się coś zupełnie niesłychanego. Burza kotłująca się na ringu nagle ustała. Rivera stał sam. Danny, straszliwy Danny leżał na wznak. Ciało przebiegały mu drgawki, jakby szamotała się w nim powracająca z trudem świadomość. Nie zachwiał się i nie osunął z wolna na deski. Prawy sierp Rivery poraził go nagle jak śmierć. Sędzia odepchnął Riverę jedną ręką, stanął nad powalonym gladiatorem i liczył sekundy. Bywalcy zawodów bokserskich zwykle witają celny nokaut hałaśliwymi objawami zachwytu. Dziś sala milczała. Nikt nie spodziewał się tego, co nastąpiło. W pełnej napięcia ciszy sala słuchała, jak sędzia liczy sekundy. Nagle w tej ciszy dał się słyszeć tryumfalny głos Robertsa:

- Mówiłem wam, że walczy obu rękami!

W piątej sekundzie Danny przewrócił się na twarz, a gdy sędzia odliczył siódmą sekundę, uklęknął na jedno kolano, gotów podnieść się po odliczeniu dziewiątej, a przed dziesiątą. Gdyby na "dziesięć" kolano jego dotykało jeszcze podłogi, uznano by go za znokautowanego. W chwili gdy kolano oderwie się od desek, uważa się, że zawodnik stoi na nogach. Rivera miał wtedy prawo znów go powalić. Ale mu się to nie udało. Postanowił uderzyć, gdy kolano oderwie się od podłogi. Obszedł przeciwnika, lecz sędzia znalazł się między nimi. Rivera wiedział, że sekundy odliczane są zbyt wolno. Wszyscy gringowie byli przeciw niemu, nawet sędzia.

Na "dziewięć" sędzia silnie odepchnął Riverę w tył. Nie było to "fair", ale wystarczyło, aby Danny mógł wstać. Znów się uśmiechał. Zgięty wpół, osłaniając ramionami twarz i brzuch, sprytnie wpakował się w zwarcie. Według wszelkich prawideł walki sędzia powinien, był je przerwać, ale nie uczynił tego i Danny przylgnął do Rivery jak skorupiak wyrzucony na brzeg przez falę. Z każdą chwilą odzyskiwał siły. Szybko zbliżała się ostatnia minuta rundy. Jeśli wytrzyma do końca, będzie miał całą minutę odpoczynku i przyjdzie do siebie. Wytrwał uśmiechając się, mimo że jego położenie było rozpaczliwe.

- Ten się zawsze uśmiecha! - krzyknął ktoś z sali, a publiczność zaśmiała się z ulgą.

- Okropne ma uderzenie ten meksykański brudas! - szepnął Danny do trenera, z trudem łapiąc powietrze, podczas gdy sekundanci gorączkowo uwijali się koło niego.

Podczas drugiej i trzeciej rundy nic ciekawego się nie wydarzyło. Danny, chytry i wytrawny król ringu, walczył na dystans, blokował i stawiał opór jedynie po to, by przyjść do siebie po ogłuszającym ciosie otrzymanym w pierwszej rundzie. W czwartej rundzie był znowu sobą. Doznał wstrząsu i oszołomienia, ale dzięki dobrej kondycji odzyskał siły. Zrezygnował już z taktyki zmierzającej do zmiażdżenia przeciwnika. Meksykanin okazał się niebezpieczny. Danny odwołał się teraz do swego kunsztu bokserskiego. Znał doskonale wszystkie sztuczki, był niezwykle zręczny, miał ogromne doświadczenie. Nie mógł zadać decydującego ciosu, zaczął więc nader umiejętnie stosować serie krótkich ciosów nękających. Na każdy cios Rivery odpowiadał trzema, ale były to tylko uderzenia karcące, nie zabójcze. W sumie jednak ciosy te były niebezpieczne. Nabrał szacunku do tego amatora, który walczył tak samo dobrze lewą, jak prawą ręką i obu pięściami zadawał diablo celne krótkie ciosy.

Rivera lewymi prostymi rozbijał ataki Danny'ego, bynajmniej przy tym nie oszczędzając jego warg i nosa. Danny jednak umiał się dostosować do każdej sytuacji. Nie darmo miał zostać mistrzem. Mógł dowolnie zmieniać styl walki. Teraz począł walczyć w półdystansie. Z bliska sam był szczególnie groźny, a ponadto zabezpieczał się przed lewymi prostymi przeciwnika. Publiczność znów oszalała, gdy Danny wspaniale przełamał obronę i zadał krótki cios z dołu, którym wyrzucił Meksykanina w powietrze i zwalił na deski. Rivera, klęcząc na jednym kolanie, korzystał z liczonych sekund, by przyjść do siebie, ale równocześnie zdawał sobie sprawę, że sędzia śpieszy się, jak może.

W siódmej rundzie Danny znów zastosował swój szatański krótki cios z dołu. Tym razem Rivera tylko się zachwiał. Danny jednak wykorzystał chwilę słabości przeciwnika i drugim uderzeniem przerzucił go przez sznury. Rivera spadł na głowy siedzących pod ringiem dziennikarzy, którzy wepchnęli go z powrotem na róg platformy. Przyklęknął na jedno kolano i odpoczywał, podczas gdy sędzia szybko liczył sekundy. Na ringu, za sznurami, przez które musiał przeleźć, czekał Danny. Sędziemu ani się śniło interweniować i odsunąć Danny'ego. Publiczność odchodziła od zmysłów z zachwytu. Ktoś krzyknął:

- Zabij go, Danny, zabij!

Liczne głosy podjęły ten okrzyk i mogło się zdawać, że to bojowy zew wilków.

Danny czyhał, ale Rivera już na "osiem" przemknął się nagle pod linami i wszedł bezpiecznie w zwarcie. Sędzia starał się odciągnąć Riverę, by Danny mógł go uderzyć, słowem - pomagał swemu faworytowi tyle, ile tylko może pomóc nieuczciwy sędzia.

Rivera trzymał się jednak dobrze, a szum w głowie szybko mu przechodził. Wszystko się zgadzało. Miał do czynienia z nienawistnymi gringami, którzy przecież nigdy nie postępują uczciwie. Znów ujrzał oślepiające wizje: długie szlaki kolejowe wiodące przez pustynię; meksykańscy żandarmi i amerykańscy policjanci; więzienia i areszty; łaziki przy cysternach z wodą na stacjach - panorama nędzy i cierpienia, jaką oglądał w czasie wędrówki po strajku i ucieczce z Rio Blanco. Lecz widział też idącą przez jego kraj w blasku sławy czerwoną rewolucję. Widział przed sobą karabiny. Każda znienawidzona twarz - to karabin. Walczy o broń. Sam jest orężem. Jest rewolucją. Walczy za cały Meksyk.

Zachowanie Rivery zaczynało już gniewać publiczność. Czemu nie chce wziąć lania, które mu się należy? Oczywiście, dostanie w skórę, ale dlaczego tak się opiera! Niewiele widzów było zainteresowanych jego zwycięstwem. Stawiali na fuksa i stanowili pewien ściśle określony procent tłumu grającego w totalizatora. Wierząc w zwycięstwo Danny'ego, postawili jednak na Meksykanina w stosunku cztery do dziesięciu lub jeden do trzech. Sporo było zakładów o to, ile rund Rivera wytrzyma. Wielkie pieniądze stawiali przy ringu widzowie, którzy twierdzili, że Meksykanin nie wytrzyma siedmiu, a nawet sześciu rund. Zwycięzcy tych zakładów, zadowoleni, że ryzykowna gra szczęśliwie się skończyła, teraz wraz z resztą publiczności oklaskiwali swego prawdziwego faworyta.

Rivera nie dawał się pokonać. W ósmej rundzie Danny na próżno próbował powtórzyć swój cios z dołu. W dziewiątej Rivera znów wprawił salę w osłupienie. W czasie zwarcia zwinnym, szybkim ruchem oderwał się od przeciwnika i w wąskim odstępie, jaki powstał między nimi, prawą ręką zadał cios z dołu. Danny runął i na dziesięć sekund miał spokój. Tłum ogarnęło przerażenie. Danny został pobity własną bronią. Jego słynny cios prawą z dołu obrócił się przeciw niemu. Rivera nie próbował go dopaść, gdy podniósł się w dziewiątej sekundzie. Sędzia jawnie osłaniał Danny'ego, chociaż w odwrotnej sytuacji, kiedy Rivera chciał podnieść się z desek, stał bezczynnie.

W dziesiątej rundzie Rivera dwukrotnie zastosował ten sam cios, wyprowadzony z wysokości pasa do podbródka przeciwnika. Danny'ego ogarnęła rozpacz. Choć uśmiech nie schodził mu z twarzy, powrócił do swych morderczych ataków. Huragan ciosów nic mu jednak nie pomógł, a Riverze nie przeszkodził rzucić go na deski trzy razy pod rząd. Danny nie odzyskiwał już sił tak szybko jak na początku spotkania. W jedenastej rundzie jego położenie stało się bardzo poważne. Ale od tej chwili, aż do czternastej rundy, dał pokaz najzręczniejszej walki w całej swej bokserskiej karierze. Trzymał dystans, blokował, oszczędzał się i usiłował zebrać siły. Walczył przy tym tak nieuczciwie, jak to potrafi tylko wytrawny bokser. Uciekał się do najrozmaitszych sztuczek i podstępów - w zwarciach niby niechcący uderzał głową, przytrzymywał pięść Rivery przyciskając ją ramieniem do siebie, to znów zatykał mu rękawicą usta, aby utrudnić oddech. Często w zwarciach przez rozbite, lecz wciąż uśmiechnięte wargi ochrypłym głosem szeptał Riverze do ucha wstrętne, obelżywe słowa. Wszyscy, zarówno sędzia, jak i cała sala, trzymali z Danny'm, pomagali mu i domyślali się, do czego zmierza. Po tylu niespodziankach ze strony nieznanego boksera Danny całą nadzieję pokładał teraz w jednym, decydującym ciosie. Wystawiał się na razy, udawał, markował, przeciągał walkę, czekając, aż przeciwnik odsłoni się i będzie można uderzyć z całej siły. Wtedy odwróci się karta. W podobnej sytuacji pewien słynny bokser wygrał walkę dwoma ciosami: prawą w splot słoneczny i lewą w szczękę. Mógł jeszcze zrobić to samo. Słynął przecież z tego, że póki się trzymał na nogach, uderzenie miał mocne i zachowywał siłę w rękach.

Sekundanci Rivery nie bardzo troszczyli się o niego w czasie przerw między rundami. Niby machali ręcznikami, ale nie dawało to powietrza jego zdyszanym płucom. Spider Hagerty udzielał mu pouczeń, Rivera wiedział jednak, że są to złe rady. Wszyscy byli przeciw niemu. Otaczała go zdrada. W czternastej rundzie znów powalił Danny'ego i stał odpoczywając, z rękami opuszczonymi, podczas gdy sędzia liczył sekundy. Z drugiej strony ringu dobiegły go podejrzane szepty. Zobaczył, że Michael Kelly podszedł do Robertsa, nachylił się i coś szepcze mu do ucha. Miał koci słuch i zdołał pochwycić urywki rozmowy. Chciał usłyszeć nieco więcej, gdy więc Danny się podniósł, manewrował tak, aby wejść w zwarcie przy sznurach.

- Musi... - mówił Michael, a Roberts mu przytakiwał. - Danny musi wygrać... inaczej stracę majątek... wpakowałem w to kupę własnej forsy. Jeśli Rivera wytrzyma piętnastą rundę, leżę na amen... Ten chłopak ciebie posłucha. Zrób coś.

Od tej chwili widzenia nie odwracały już uwagi Rivery. Próbowali go wystrychnąć na dudka. Jeszcze raz powalił Danny'ego i stał odpoczywając, z opuszczonymi rękami. Roberts wstał.

- Ma dość - rzekł. - Idź do swego rogu.

Powiedział to głosem rozkazującym, podobnie jak mówił do Rivery w czasie treningów. Ale Meksykanin spojrzał nań z nienawiścią i czekał, aż Danny się podniesie. Podczas minuty przerwy, gdy wrócił do rogu, podszedł doń manager Kelly i zaczął mówić.

- Dosyć tego, do ciężkiej cholery - szeptał chrapliwym głosem. - Kładź się, Rivera. Posłuchaj mnie, a zrobisz karierę. Następnym razem dam ci położyć Danny'ego. Ale dziś musisz ustąpić.

Po oczach Rivery widać było, że słyszał. Nie dał jednak po sobie poznać, czy się zgadza, czy nie.

- Czemu nic nie mówisz? - zapytał Kelly ze złością.

- Przegrasz, tak czy siak - dodał Spider Hagerty. - Już się sędzia o to postara. Słuchaj Kelly'ego i kładź się.

- Poddaj się, kochasiu - błagał Kelly. - Pomogę ci zdobyć tytuł mistrza.

Rivera nie odpowiedział.

- Pomogę, jak Boga kocham - powtórzył Kelly.

Gdy uderzył gong, Rivera wyczuł, że coś się święci. Ale nie na sali. Cokolwiek to było, czyhało na niego tu, na ringu, całkiem blisko. Danny jakby odzyskał poprzednią pewność siebie. Śmiałość jego ataków przeraziła Riverę. Coś tutaj knuli przeciw niemu. Danny natarł, ale Rivera unikał spotkania. Odskoczył w bok na bezpieczną odległość. Przeciwnik dążył niewątpliwie do zwarcia. Widocznie było mu to potrzebne do jakiejś sztuczki. Rivera cofał się i wymykał Danny'emu, ale wiedział, że prędzej czy później nie uniknie zwarcia i podstępu. Powziął rozpaczliwą decyzję: spróbuje szczęścia. Gdy Danny znów natarł na niego, Rivera udał, że chce się z nim zewrzeć. W ostatniej chwili, kiedy ciała ich już miały się zetknąć, zgrabnie odskoczył w tył. W tej sekundzie z rogu Danny'ego dały się słyszeć okrzyki: "fauł!" Za wcześnie - Rivera ich nabrał. Sędzia nie wiedział, co robić. Już miał na ustach orzeczenie, ale nim zdążył się odezwać, jakiś chłopak przenikliwym głosem krzyknął z galerii:

- Tylko bez kantów!

Danny głośno lżąc Riverę rzucił się na niego. Meksykanin dalej się cofał. Postanowił nie zadawać już ciosów w tułów. W ten sposób tracił połowę szans zwycięstwa, lecz wiedział, że zwyciężyć może jeszcze tylko wtedy, gdy będzie walczył na dystans. Byle co wystarczy teraz, aby sędzia zdyskwalifikował go za nieuczciwą walkę.

Danny nie zachowywał już żadnych środków ostrożności. Przez dwie rundy grzmocił Riverę, który nie miał odwagi przyjąć walki z bliska. Meksykanin zbierał grad uderzeń, byle tylko uniknąć zgubnego zwarcia. Podczas tego wspaniałego końcowego ataku Warda publiczność zerwała się z miejsc i po prostu oszalała. Już nic nie rozumieli. Widzieli tylko, że ich ulubieniec mimo wszystko zwycięża.

- Czemu nie walczysz? - wołali z gniewem do Rivery. - Ty tchórzu! Tchórzu! Nie uciekaj, szczeniaku! Bij się! Zabij go, Danny! Zabij! Już go masz, Danny! Zabij!

W całej sali jeden Rivera zachował zimną krew. Z pochodzenia i temperamentu był najgorętszy z nich wszystkich. Ale przeszedł już w życiu przez takie piekło, że ten zbiorowy szał i wrzask dziesięciu tysięcy gardeł, narastający jak huragan, robił na nim wrażenie lekkiego powiewu chłodu w letni wieczór.

W siedemnastej rundzie Danny zebrał wszystkie siły. Rivera ugiął się i zatoczył w tył pod ciężarem ciosu. Ramiona zwisły mu bezwładnie. Danny uznał, że nadeszła pora. Chłopak był na jego łasce. Lecz Rivera tylko zmylił w ten sposób czujność przeciwnika i zadał mu straszliwy cios w szczękę. Danny upadł. Gdy się podniósł, Rivera powalił go potężnym ciosem prawej w nasadę szczęki. Powtórzył to trzy razy. Żaden sędzia nie mógłby uznać tych ciosów za faul.

- Och, Bill, Bill! - płaczliwym głosem zawołał Kelly do sędziego.

- Nie da rady! - żałośnie odparł sędzia. - Nie ma się do czego przyczepić.

Danny, rozbity, ale bohaterski, podniósł się jeszcze raz. Kelly i inni widzowie z pierwszych rzędów zaczęli wołać policję, by przerwała mecz, choć sekundanci Danny'ego nie chcieli rzucić ręcznika. Rivera ujrzał, jak gruby komisarz policji niezgrabnie przełazi przez liny. Nie wiedział, co to znaczy. Gringowie są zdolni do tylu podstępów! Ward jak pijany zataczał się bezradnie przed nim. Sędzia i komisarz już mieli złapać Riverę, gdy zadał ostatni cios. Nie trzeba było przerywać walki. Danny już się nie podniósł.

- Licz! - ochrypłym głosem krzyknął Rivera.

Gdy sędzia skończył wyliczanie, sekundanci Danny'ego odnieśli go do rogu.

- Kto wygrał? - zapytał Rivera.

Sędzia niechętnie ujął jego dłoń w rękawicy i uniósł w górę. Nikt nie gratulował Riverze. Odszedł sam do swego rogu, w którym sekundanci nie postawili jeszcze krzesełka. Oparł się plecami o sznury i spojrzał na nich z nienawiścią. Potem powiódł wzrokiem po sali, aż ogarnął całe dziesięć tysięcy gringów. Kolana pod nim drżały, łkał z wyczerpania. Doznał zawrotu głowy i mdłości: znienawidzone twarze kołysały mu się przed oczami. Nagle przypomniał sobie, że to są karabiny. Zdobył karabiny! Rewolucja może się rozpocząć.

Przełożył Kazimierz Piotrowski

Nowele i opowiadania - subiektywny wybór